Cà phê Arabica khó trồng bởi chịu tác động của nhiều yếu tố và không phải vùng nào điều kiện thiên nhiên cũng đáp ứng được. Ở Việt Nam cà phê Arabica đặc sản nổi tiếng ở Khe Sanh và Buôn Mê Thuột. Cùng Bruco Bean tìm hiểu từng hạt cà phê Arabica đặc sản thơm ngon của 2 vùng nổi tiếng này nhé.

1. Những yếu tố ảnh hưởng đến hạt cà phê Arabica đặc sản

1.1. Thời tiết ảnh hưởng đến hương vị hạt cà phê Arabica đặc sản

1.1.1. Nhiệt độ

Nhiệt độ tốt nhất để cây phát triển mạnh nhất trong khoảng 15-24 độ C. Nếu trên 25 độ C quá trình cây quang hợp sẽ giảm dần. Và trên 30 độ C cây sẽ ngừng quang hợp, có thể dẫn đến việc chết lá, dần dà cây sẽ bị ảnh hưởng đến sự sống. Nhiệt độ trung bình thấp hơn 15 độ C sẽ hạn chế sự phát triển của cây.

Cà phê Arabica đặc sản rất nhạy cảm với sương giá, nên việc sử dụng cây che bóng có thể làm giảm tỷ lệ xuất hiện của sương.

Việc nhiệt độ chênh lệch giữa các tháng và biên độ nhiệt ngày – đêm cũng tác động đến hương vị, chất lượng của hạt cà phê. Vì vậy các vùng trồng cà phê Arabica đặc sản thơm ngon nhất, thì khi biên độ nhiệt ngày – đêm chênh lệch cao, cà phê sẽ càng ngon hơn. 

1.1.2. Lượng mưa

Lượng mưa có ảnh hưởng đến năng suất và kích thước của hạt cà phê Arabica đặc sản. Cây cà phê Arabica thường được trồng ở vùng cao, nên lượng mưa trung bình tốt nhất trong khoảng 1200 – 1500mm. Tuy nhiên, Arabica cũng cần có khoảng thời gian khô hạn khoảng 2-3 tháng để quá trình phân hóa mầm hoa được diễn ra tốt nhất. Và cà phê Arabica đặc sản khả năng chịu hạn cũng tốt hơn so với Robusta.

Trong các tháng mà quả đang phát triển, lượng mưa càng cao thì năng suất và kích thước hạt cà phê Arabica đặc sản cũng cao hơn. Còng trong những tháng mùa khô, lượng mưa càng ít thì năng suất vụ thu hoạch lại càng cao. 

1.1.3. Độ ẩm không khí

Yếu tố độ ẩm liên quan trực tiếp đến sự thoát hơi nước của cây. Độ ẩm phù hợp cho sự phát triển của cây cà phê Arabica đặc sản là trên 70%. Tuy nhiên, nếu độ ẩm không khí quá cao thì sâu bệnh hại lại dễ phát triển. 

1.1.4. Ánh sáng 

Do nguồn gốc cây cà phê Arabica đặc sản sống dưới tán cây rừng nên ưa che bóng. Tuy nhiên, khi được trồng ở Việt Nam, cây cà phê Arbabica đã được cải tiến để dần thích nghi với môi trường không có cây che bóng. 

Cây cà phê Arabica thích hợp với ánh sáng tán xạ, kém chịu được nắng so với các giống cà phê khác. Vì thế việc trồng cây che bóng phải tùy thuộc vào điều kiện khí hậu từng nơi, các giống cây cà phê cũng như mật độ trồng. 

Trong đó, các giống cây cà phê Arabica đặc sản như Catimor có khả năng chịu được hạn, nhiệt cao hơn và cường độ chiếu sáng hơn hẳn các giống khác. Còn Typica, Bourbon,… chịu nắng kém hơn thích hợp với vùng có ánh sáng vừa phải. 

1.1.5. Gió

Do nguồn gốc của cây cà phê Arabica là từ vùng nhiệt đới nên thích hợp với khí hậu nóng ẩm và tương đối lặng gió. 

1.2. Độ phèn trong đất

Có 2 loại độ phèn trong đất là:

• Phèn hoạt động: là loại đất có độ chua cao do có ion nhôm và ion sắt, ảnh hưởng tiêu cực tức thì đến cây cà phê khiến cây kém phát triển, vì nó dễ hòa tan trong nước và làm tăng độ chua của đất. 
• Phèn tiềm tàng: là loại đất chứa chất phèn chưa bị oxy hóa, nằm sâu dưới mặt đất hoặc bị cô lập trong các lớp đất ngập nước. Khi lớp đất khô, oxy trong không khí sẽ phản ứng và giải phóng phèn, làm tăng độ pH và trở thành đất phèn hoạt động, gây hại cho cây cà phê.

Cà phê ưa thích đất có độ pH từ 5 đến 6. Nếu đất có tính axit (độ pH nhỏ hơn 5), cần được bón vôi hoặc dolomite, có thể cải thiện độ pH và tăng độ phì nhiêu của đất. Cây cà phê phát triển khỏe mạnh thì mới cho ra những trái cà phê to, hương vị thơm ngon, chất lượng.

1.3. Tuổi của cây cà phê

Độ tuổi của cây cà phê Arabica ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của hạt cà phê:

• Giai đoạn cây non (từ 1-3 năm): trong giai đoạn này, rễ chưa phát triển đủ mạnh để hấp thụ chất dinh dưỡng tối ưu từ đất, nên chất lượng chưa tốt, hạt nhỏ và hương vị không được đậm đà.
• Giai đoạn cây trưởng thành (từ 4-10 năm): cây đã phát triển vững mạnh và có thể hấp thụ đầy đủ dưỡng chất. Hạt cà phê giai đoạn này có kích thước lớn, hương vị đậm đà, giàu hương thơm và vị chua thanh nhẹ đặc trưng của Arabica. 
• Giai đoạn lão hóa (sau 10 năm): sau 10 năm, cây cà phê Arabica bắt đầu bước vào giai đoạn lão hóa. Năng suất giảm, chất lượng hạt giảm do cây khó hấp thụ chất dinh dưỡng hiệu quả như trước, hạt có thể mất đi độ tươi ngon, hương vị kém sắc, và ít phong phú hơn. 

Vì thế việc thay thế cây trồng sau khoảng 10-15 năm là điều cần thiết để duy trì chất lượng cà phê Arabica. 

1.4. Độ cao của vùng đất canh tác

Độ cao thích hợp để trồng cà phê Arabica là từ 800m đến 2000m so với mặt nước biển. Trong một phạm vi phù hợp, khi độ cao của vùng đất canh tác càng tăng lên thì chất lượng cà phê Arabica càng ngon hơn do quá trình chín chậm hơn nhờ thời tiết mát mẻ liên quan đến độ cao lớn. 

2. Các vùng trồng cà phê Arabica đặc sản Việt Nam

2.1. Vùng đất Khe Sanh (Quảng Trị)

Cà phê Arabica đặc sản Khe Sanh, thuộc một trong tám vùng cà phê Arabica trọng điểm của Việt Nam. Diện tích trồng cà phê tại Khe Sanh khoảng 5000m2, lớn nhất là xã Hướng Phùng (chiếm 80% diện tích trồng Arabica tại Khe Sanh).

Mặc dù vùng đất Khe Sanh có độ cao trung bình từ 600-900m so với mặt nước biển, chưa phải nơi lý tưởng để trồng cà phê Arabica. Tuy nhiên, nhờ vào sự chênh lệch nhiệt độ rất lớn giữa ngày và đêm (7 đến 9 độ C), cây cà phê vẫn phát triển tốt. Và cho ra những hạt cà phê Arabica đặc sản, với hương vị độc đáo nhất Việt Nam.

Không chỉ thế, khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình là 22 độ C, lượng mưa rơi vào 2262mm/ năm, là điều kiện thời tiết thuận lợi giúp cây cà phê Arabica sinh trưởng và phát triển tốt. 

Khi thưởng thức cà phê Arabica Khe Sanh, như là đang trải qua từng nốt thăng trầm của cuộc sống. Khi nhấm nháp ngụm cà phê đầu tiên, vị chua dịu lan trong khoang miệng, rồi đến vị chát nhẹ thấm vào từng đầu lưỡi, nhưng ngay lập tức sau đó là vị ngọt dịu êm lan tỏa, để lại dư vị không thể nào quên được. 

Với nỗ lực của người trồng cà phê tại Khe Sanh, Quảng Trị, từng hạt cà phê Arabica đặc sản, trải qua quy trình trồng trọt, sản xuất nghiêm ngặt cho ra thành phẩm thơm ngon, đạt chuẩn để bán trong nước và xuất khẩu đi nước ngoài. 

Trong năm 2021, cà phê Arabica đặc sản Khe Sanh đã giành giải nhất tại cuộc thi Cà phê đặc sản Việt tổ chức bởi Hiệp hội cà phê Buôn Mê Thuột. Đây cũng là minh chứng cho sự nỗ lực của người dân Khe Sanh, mang đến những sản phẩm chất lượng cao. 

2.2. Cà phê Arabica đặc sản Buôn Mê Thuột (Đắk Lắk)

Buôn Mê Thuột là thành phố thuộc tỉnh Đắk Lắk, thủ phủ cà phê của Việt Nam. Ở Đắk Lắk diện tích trồng cà phê chiếm diện tích lớn, trên 213 nghìn héc ta cà phê. 

Với độ cao khoảng 600-800m so với mực nước biển, vùng đất này rất thích hợp để trồng cây cà phê Arabica. Đất đỏ bazan màu mỡ, giàu dinh dưỡng, giữ ẩm tốt nhưng không bị úng, giúp cây phát triển mạnh mẽ. 

Khí hậu mát mẻ từ 20-25 độ C, mát mẻ vào ban đêm và nắng nhẹ vào ban ngày giúp cà phê chín đều và thơm ngon. Không chỉ thế, với 2 mùa mưa và khô rõ rệt, mùa mưa kéo dài, mùa khô ngắn, giúp quả phát triển đồng đều.

Do đó, cà phê Arabica đặc sản có hương vị đậm đà, có độ chua thanh, mùi vị phong phú với nhiều tầng hương: hương sôcôla, quả hạch. Sau khi uống, vị ngọt đọng lại trong khoang miệng. Vị ngọt hậu rõ rệt hơn những loại cà phê ở các vùng trồng cà phê Arabica đặc sản. 

Khe Sanh và Buôn Mê Thuột không chỉ là những vùng trồng cà phê Arabica nổi tiếng mà còn là nơi chứa đựng tâm huyết, niềm tự hào về văn hóa, truyền thống của người nông dân Việt Nam. Nếu bạn muốn trải nghiệm hương vị thơm ngon của cà phê Arabica đặc sản Việt Nam, hãy truy cập ngay trang web Bruco Bean tại brucobean.com hoặc liên hệ qua số điện thoại 0934928224 để được tư vấn.